بازار خودرو در شوک، وعده‌های افزایش تولید فراتر از واقعیت
این روزها بازار خودرو همچنان در حالت ناپایداری قرار دارد؛ میلیاردها تومان نقدینگی به خودروسازان اختصاص یافته است، در حالی که مردم برای خرید خودرو همچنان مجبور به ایستادن در صف‌های طولانی هستند. وعده‌های افزایش تولید از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) بیشتر به نظر می‌رسد که یک نمایش رسانه‌ای باشد تا راه‌حلی واقعی.
به گزارش اقتصاد فردا، فرشاد مقیمی، رئیس هیات عامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، اعلام کرد که وزارت صمت با تمرکز بر صنعت خودرو، تلاش‌های خود را در دو محور اصلی متمرکز کرده است: حمایت‌های ساختاری از طریق ستاد تسهیل در حوزه‌های بیمه، مالیات و تعهدات بانکی و همچنین رفع موانع تأمین مواد اولیه. به گفته مقیمی، مواد اولیه مورد نیاز خودروسازان تأمین شده و فرآیند تولید آغاز گردیده است و انتظار می‌رود میزان تولید به صورت پلکانی افزایش یابد.
وی افزود: به زودی شاهد عرضه مستمر هفتگی خودرو از سوی خودروسازان خواهیم بود که می‌تواند به کاهش التهاب بازار و رفع نگرانی‌های مصرف‌کنندگان منجر شود. با این حال، بخشی از التهابات بازار که به ناترازی عرضه و تقاضا مربوط می‌شود، باید مورد بررسی قرار گیرد و خودروسازان باید نسبت به افزایش تولیدات خود اقدام کنند. مشکلاتی که در تأمین ارز و کمبود نقدینگی وجود دارد، باید از طریق بانک مرکزی حل و فصل شود.
اظهارات مقیمی در شرایطی مطرح می‌شود که افزایش عرضه به تنهایی نمی‌تواند التهاب بازار را کاهش دهد، مگر اینکه قیمت‌ها نیز اصلاح شوند. بنابراین، اگر خودروسازان خودرو را به صورت هفتگی عرضه کنند، اما قیمت‌ها همچنان بر اساس قیمت روز بازار یا هزینه‌های تولید سنگین تعیین شود، این امر تنها به تثبیت قیمت‌های بالا منجر خواهد شد. در واقع، عرضه زیاد بدون کنترل قیمت، تنها موجب کوتاه‌تر شدن نوبت انتظار خواهد شد، در حالی که قدرت خرید مردم همچنان در سطح پایین باقی می‌ماند.
رئیس هیات عامل ایدرو به خوبی آگاه است که مشکل بازار خودرو در ایران تنها کمبود خودرو نیست؛ بلکه ساختار توزیع و ناترازی سود نیز از جمله دلایل اصلی این بحران است. حتی اگر تولید دو برابر شود، اما اگر ساختار واسطه‌ها و تقاضای سرمایه‌ای یعنی خرید خودرو به عنوان یک دارایی تغییر نکند، بازار همچنان ملتهب خواهد ماند.
از سوی دیگر، حبیب‌زاده، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، نیز اعلام کرد که ما مصوبه بانک مرکزی را مبنی بر تخصیص ۷۰۰ هزار میلیارد تومان برای تأمین سرمایه در گردش و نقدینگی خودروسازان داریم و باید مشخص شود این مبلغ به کجا رفته است. به گفته او، در این شرایط لازم است مسئولان برای رفع مشکلات این حوزه، اعم از بیمه، عوارض، معافیت‌های گمرکی، واردات بدون انتقال ارز از طریق ایرانیان خارج از کشور، آزادسازی قیمت‌گذاری و نظارت سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان بر روند آن، اقدام کنند.
اما سوال اساسی این است که ۷۰۰ هزار میلیارد تومان وعده داده شده از سوی بانک مرکزی، از چه منبعی قرار است تأمین شود؟ همچنین، اگر نقدینگی مورد نیاز خودروسازان شفاف نباشد یا به مسیرهای دیگری مصرف شود، وعده عرضه مستمر هفتگی، بسیار رویایی و غیرواقع‌بینانه خواهد بود. حبیب‌زاده به حذف استانداردهای ۸۵ گانه اشاره کرد که نشان‌دهنده مشکلات خودروسازان با استانداردهای پرهزینه و گاهی غیرضروری است که مستقیماً قیمت تمام‌شده را افزایش می‌دهد. بنابراین، وعده عرضه ارزان یا مستمر رئیس هیات عامل ایدرو در حالی که ساختار هزینه‌ای اصلاح نشده، یک تناقض آشکار است.
به گزارش اقتصاد فردا، وعده عرضه مستمر هفتگی خودرو اگر با اصلاح ساختار قیمت‌گذاری، شفافیت در چرخه نقدینگی بانک مرکزی و حذف هزینه‌های مازاد ساختاری همراه نشود، تنها یک مسکن موقت برای آرام کردن افکار عمومی خواهد بود. در حالی که بازار خودرو نیازمند تغییر در الگوی تقاضا و شفافیت در زنجیره تأمین است، نه صرفاً افزایش کمی تولید در شرایط ناترازی مالی.
